Program Grmapa

Wersja: 1.02

autor: Grzegorz Złotowicz

Licencja: freeware.

### Co to jest Grmapa?

Grmapa to program komputerowy umożliwiający bezwzrokowe przeglądanie map terenu, dzięki zastosowaniu dźwięku i tekstu zamiast obrazu do prezentowania informacji geograficznych. Program działa w środowisku Windows. Do pracy wymaga zainstalowanej w komputerze karty dźwiękowej oraz oprogramowania czytającego ekran dla osób niewidomych. Aktualnie Grmapa komunikuje się z NVDA, Jaws for Windows, oraz Window-eyes, albo - jeśli żaden z powyższych nie jest uruchomiony - teksty wypowiadane są przez domyślny syntezator Sapi5.

Po zainstalowaniu programu, potrzebne są mapy wybranych terenów, które chcemy przeglądać. Mapy mogą zostać zaimportowane z projektu OpenStreetMap , albo - w polskiej wersji językowej - pobrane przy użyciu funkcji "Pobierz mapę...".

Plik mapy .grmap zawiera 3 kategorie informacji geograficznych: punkty, linie i obszary. Punkty to najczęściej skrzyżowania ulic, oraz tzw. poi, czyli punkty zainteresowania: sklepy, banki, restauracje itd. Linie to ścieżki, drogi, rzeki, granice itd. Obszary to np. lasy, jeziora, większe rzeki, parkingi, fabryki itd.

### Uruchomienie programu

Po uruchomieniu programu odtwarzany jest w lewym kanale losowo wybrany jeden z dźwięków używanych do prezentacji terenu przez Grmapę. Jest to swego rodzaju intro, ale przede wszystkim test prawidłowego ustawienia głośników lub słuchawek. Dźwięki w programie rozmieszczone są przestrzennie, więc odwrotne ustawienie słuchawek lub głośników wprowadzałoby w błąd. Test ten można w każdej chwili powtórzyć wybierając z menu programu: Dźwięk: "Który lewy głośnik" (ctrl+k). Odtwarzanie testowego dźwięku można przerwać wywołując dowolną funkcję programu.

Jeżeli lewy kanał słyszymy po prawej stronie, a przestawianie głośników byłoby kłopotliwe, można szybko zamienić kanały w programie, przy użyciu funkcji Zamień kanały z menu Dźwięk (Ctrl+i). Następnie należy wczytać jakąś mapę, korzystając z menu Mapa: Otwórz (klawisz skrótu: ctrl+o). Pojawi się okno z listą zainstalowanych map. Wybierz mapę i naciśnij Enter, albo kliknij przycisk Ok. Następnie, otworzy się okno "Wybór punktu startowego". W pole edycyjne możemy wpisać fragment nazwy punktu, lub ulicy, na której chcemy zacząć eksplorację. Przeszukiwane są wszystkie punkty i skrzyżowania znajdujące się na wybranej mapie i po chwili pojawia się lista odnalezionych miejsc. Wybieramy jedno z nich i zatwierdzamy klawiszem Enter lub przyciskiem Ok. Program przenosi nas do wybranego miejsca. Jeżeli w dowolnej chwili chcemy zmienić punkt startowy, wystarczy skorzystać z polecenia "Wybierz punkt startowy" z menu Mapa (klawisz skrótu Ctrl+t). Korzystanie z programu warto zaczynać na znanych terenach, co pozwoli szybko oswoić się ze sposobem działania Grmapy.

### Pobierz i zainstaluj mapę

Polecenie "Pobierz i zainstaluj mapę..." automatyzuje proces pobierania map ze strony programu, ich dekompresji i umieszczenia w odpowiednim folderze. Od wersji 0.6, mapy programu są przechowywane w folderze "mapy" wewnątrz folderu programu i jest to jedyne miejsce, skąd można je otwierać. Mapy dostępne do pobrania, podzielone są na 3 grupy: - Obszary - mapa obszarów UMP, stanowiąca "spis treści" dla innych map (opisany w osobnym rozdziale). - Polska - mapy dla Polski, podzielone wg wewnętrznego podziału stosowanego w UMP i odzwierciedlonego w mapie obszary.grmap. - Inne - mapy innych krajów o różnym stopniu kompletności, często pozyskane z danych udostępnianych przez projekt openstreetmap.org przed zmianą licencji. Nazwy map w kategorii "inne" to albo po prostu nazwa państwa, albo dwuznakowy skrót nazwy państwa i nazwa obszaru. Stosowane skróty dwuznakowe to np. cz - Czechy, de - Niemcy, fr - Francja, gb - Wielka Brytania, it - Włochy, ru - Rosja. Po wybraniu z listy kategorii interesującej mapy do zainstalowania, wybieramy następnie konkretną mapę i zatwierdzamy Enterem lub przyciskiem "Ok". Po potwierdzeniu chęci zainstalowania lub zaktualizowania mapy, następuje automatycznie pobranie pliku na dysk i jego rozpakowanie do folderu "Mapy". Jeżeli aktualnie zainstalowana jest najnowsza dostępna wersja mapy, pojawi się stosowny komunikat i instalacja nie zostanie przeprowadzona.

### Aktualizuj moje mapy

Polecenie "Aktualizuj moje mapy", automatyzuje proces aktualizacji wszystkich zainstalowanych map. Po wybraniu tego polecenia, program sprawdza na serwerze dostępne aktualizacje dla każdej zainstalowanej mapy, a gdy jest dostępna nowsza wersja - następuje jej automatyczne pobranie i instalacja.

### Import z OpenStreetMap

Openstreetmap.org to mapa tworzona przez międzynarodową społeczność, dostępna na licencji ODBL.

Grmapa umożliwia import danych z OSM w dwóch trybach: import z pliku, albo z serwera. Import z pliku: - Obsługiwane są pliki w formacie XML, zapisane z rozszerzeniem .osm lub .xml.

Binarny format PBF, ani czytanie plików xml skompresowanych w BZ2, nie są obsługiwane. W sieci (np. na serwerze geofabrik.de) można pobrać zrzuty całych krajów, niekiedy też regionów, zapisane w skompresowanym formacie .osm.bz2. Import całego kraju do jednej mapy prawdopodobnie będzie trwał wieki i się nie sprawdzi - Grmapa nie jest zoptymalizowana do pracy na tak dużych mapach.

Import z serwera: Bardziej praktyczna opcja, wykorzystująca interfejs XAPI udostępniany na kilku serwerach, umożliwia import dowolnego obszaru. Po wybraniu w Grmapie punktu początkowego, oraz określeniu promienia importu w kilometrach, żądany obszar jest pobierany i importowany. Przy dużym promieniu importu i/lub gęsto zabudowanej okolicy, ilość pobranych danych może sięgać setek megabajtów i obciążać serwer, więc warto rozważnie korzystać z tej funkcji. Znane problemy: Aktualnie import nie obsługuje informacji o relacjachzawartych w danych OSM.

Zdarzają się obiekty prezentowane jako linie, które powinny być obszarami, albo obiekty bez typu (kwestia brakujących reguł importu, wymagających uzupełnienia). Informacje na temat takich "nieznanych" obiektów dostępne są pośrednio w tagach. Dane OSM nie zawierają informacji o poziomie istotności obiektu, który jest kluczowy przy filtrowaniu obiektów na dużych powiększeniach. definicje tego parametru również są kwestią uzupełnienia reguł importu.

### Usuń mapę

Jeżeli pobraliśmy jakieś zbędne mapy, z których nie korzystamy i niepotrzebnie zajmują one miejsce na dysku, poleceniem "Usuń mapę" można je odinstalować. Po wybraniu tego polecenia pojawia się lista zainstalowanych map, a po wskazaniu jednej z nich i potwierdzeniu chęci odinstalowania - mapa zostaje usunięta.

### Nawigacja

Wirtualna przestrzeń wczytanego terenu, to obszar, który można porównać do gigantycznej szachownicy. Każde jej pole to kwadrat o boku 10 metrów. Użytkownik zwrócony jest twarzą na północ. Ruch strzałką kursora przenosi do sąsiedniego pola w wybranym kierunku: strzałka w górę - na północ, strzałka w lewo - na zachód, strzałka w prawo - na wschód, a strzałka w dół - na południe.

Przestrzeń w promieniu kilku pól od pozycji użytkownika jest ilustrowana dźwiękami, dlatego tak istotne jest wspomniane wcześniej prawidłowe rozmieszczenie głośników lub słuchawek. Obiekty słyszane po lewej stronie znajdują się w lewo od użytkownika, obiekty słyszane po prawej - znajdują się w prawo. Im cichszy dźwięk, tym dalej znajduje się obiekt. Obiekty znajdujące się z tyłu, są prezentowane nieco niższym dźwiękiem od pozostałych, co wprowadza dodatkowy wymiar w odbiorze przestrzeni, choć jego wychwycenie może wymagać pewnej praktyki w korzystaniu z programu.

Początkowa głośność główna wszystkich dźwięków odtwarzanych przez program jest ustawiona bardzo cicho, aby uniknąć sytuacji, że odtwarzane dźwięki zagłuszą używany program czytający ekran prowadząc do utraty kontroli użytkownika nad komputerem. Głośność można jednak w każdej chwili zmienić klawiszami PGUP (głośniej) i PGDN (ciszej), albo z menu Dźwięk. Tymczasowe całkowite wyciszenie dźwięku uzyskujemy klawiszami ctrl+spacja.

Aby zapoznać się ze wszystkimi dźwiękami, jakie mogą się pojawić na mapie, możemy skorzystać z polecenia "Prezentacja wszystkich dźwięków", znajdującego się w menu Dźwięk.

Nazwa obiektu na aktualnym polu wypowiadana jest automatycznie przez używany program czytający ekran. Jeżeli jest to zbyt mało informacji, za pomocą spacji możemy uzyskać więcej, m.in. typ obiektu, oraz miasto i województwo, w którym się on znajduje.

Jeżeli znajdujemy się na linii np. drodze, automatycznie wypowiadany jest kierunek tej linii. Kierunek linii w każdej chwili możemy powtórzyć klawiszem slash "/".

### Kierunek użytkownika

Początkowy kierunek użytkownika to północ. można to w każdej chwili zmienić korzystając z menu Nawigacja, albo klawiszy skrótu: strzałki lewo/prawo z klawiszem ctrl obracają użytkownika o 90 stopni w lewo lub prawo. Strzałki lewo/prawo naciśnięte z klawiszem Shift - obracają o 15 stopni.

Jeżeli zmienimy kierunek z północy np. na zachód, to kierunki działania strzałek również się zmienią: Strzałka w górę - Zachód, lewo - południe, prawo - północ, dół - wschód.

Aktualny kierunek użytkownika można w każdej chwili sprawdzić klawiszem ".".

### Rozmiar jednego pola

Początkowy rozmiar jednego pola 10 metrów, można zmieniać w zakresie od 2 metrów (największa dokładność), do 10 kilometrów (oglądanie dużych obszarów). Rozmiar pola można zmienić w menu Nawigacja, albo klawiszami skrótu ctrl+pgup i ctrl+pgdn. Istnieje też możliwość szybkiego przełączenia do najmniejszego rozmiaru (Ctrl+Shift+Pgdn) i największego rozmiaru jednego pola (Ctrl+Shift+Pgup). Wypowiedzenie aktualnego rozmiaru jednego pola nastąpi po naciśnięciu klawisza ",".

### poziom wysokości czyli Trzeci wymiar map

Informacja o względnym poziomie wysokości obiektów pozwala zorientować się we wzajemnych pionowych relacjach między drogami, że droga X przebiega nad drogą Y... Poziomy wysokości oznaczane są liczbowo: 0 - poziom gruntu. -1 - droga częściowo pod ziemią. -2 - tunel. 1 - most. 2 - wiadukt. Przy zmianie poziomu wysokości odtwarzany jest odpowiedni inny dźwięk ruchu użytkownika, a ponadto program anonsuje aktualny poziom po nazwie i kierunku drogi. Ręczne wypowiedzenie poziomu wysokości, przypisane jest do litery h.

### Nawigacja przy użyciu myszy

Używanie strzałek nie jest jedyną metodą nawigacji. Druga to możliwość posłużenia się w tym celu myszą komputerową, lub touchpadem.

Pozwala to bardziej intuicyjnie zmieniać położenie.

Dla wygody użytkownika, możliwe są następujące operacje: pojedyncze kliknięcie lewym przyciskiem myszy wypowiada typ aktualnego obiektu, 2-klik lewym wypowiada kierunek aktualnego obiektu (jeśli jest to linia), 3-klik lewym powoduje automatyczne wstawienie zakładki bez pytania użytkownika o jej nazwę.

Tryb nawigacji przy użyciu myszy jest domyślnie wyłączony, a jego przełączenia można dokonać z menu nawigacja, lub klawiszem skrótu ctrl+y. Po włączeniu nawigacji przy użyciu myszy, Systemowy wskaźnik myszy staje się niewidoczny. Nie jest możliwe wykonanie myszą operacji w innych oknach, gdyż grmapa przejmuje kontrolę nad tym urządzeniem i interpretuje wykonywane na nim operacje dla swoich celów, nie przekazując ich do systemu operacyjnego. Po przełączeniu się za pomocą klawiatury do innego okna, działanie myszy w tym oknie będzie standardowe, a po powrocie do okna Grmapy - mysz będzie znów przechwytywana. Po wyłączeniu nawigacji myszą (klawisz ctrl+y), wskaźnik i działanie myszy zostaną przywrócone do standardowych, również w obrębie okna programu.

### Regulacja czułości myszy

Aby dostosować precyzję wskaźnika myszy do własnych potrzeb, można skorzystać z polecenia "Regulacja czułości myszy". Polecenie jest dostępne tylko, gdy włączone jest używanie myszy. Szybki klawisz skrótu - Shift+y. W polu edycji okna, które się otworzy, umieszczona jest instrukcja obsługi ustawiania czułości wskaźnika. Przesunięcie myszą w lewo - zmniejsza fizyczną przestrzeń jednego pola (zwiększa czułość). Przesunięcie w prawo - zwiększa fizyczny obszar jednego pola (zmniejsza czułość). Ruch góra/dół - sprawdzenie aktualnej czułości bez jej zmiany. Pojedynczy klik lewym przyciskiem - wypowiada aktualną wartość ustawienia.

### Obiekty w okolicy

Program wypowiada nazwę aktualnego obiektu, a słyszymy dźwięki obiektów w promieniu kilku pól. jeżeli jednak chcemy zorientować się w nieco dalszej okolicy, również mamy taką możliwość za pomocą odpowiednich poleceń z menu Okolica, albo klawiszy skrótu: p - punkty, k - skrzyżowania, i - adresy, l - linie, o - obszary, lub j - wszystko w okolicy, funkcja łącząca w sobie działanie wszystkich poprzednich.

Okolica jest względna i zależy od rozmiaru jednego pola. Przy małym rozmiarze pola będzie to kwadrat o boku kilkuset metrów, przy dużym rozmiarze pola - kilkuset kilometrów.

Pytanie o słowa kluczowe można zignorować, naciskając enter - zaprezentowane zostaną obiekty w okolicy bez wyszukiwania słów kluczowych w nazwach i typach.

### Idź do współrzędnych

Jeżeli chcemy przeskoczyć do jakichś posiadanych współrzędnych geograficznych, mamy taką możliwość za pomocą funkcji "Skocz do współrzędnych" (Klawisz skrótu ctrl+g). Podaj dziesiętną szerokość i długość geograficzną oddzielone spacją i zatwierdzamy Enterem lub przyciskiem Ok. Program przeskoczy do wybranego miejsca i możemy rozpocząć jego eksplorację pod warunkiem, że wybrane współrzędne mieszczą się w obrębie przeglądanej aktualnie mapy. Zamiast współrzędnych w polu edycji możemy wkleić cokolwiek, (np. link internetowy), albo inny tekst, który zawiera dziesiętną szerokość i długość geograficzną, a Grmapa spróbuje wydobyć współrzędne.

### Mapa "Obszary" i problem końca mapy

Mapy przygotowane dla programu zostały zrobione w oparciu o umowny podział terenu na mniejsze obszary stosowany wewnętrznie przez twórców mapy UMP. Opracowanie jednej całej mapy spowodowałoby wygerowanie kilkuset megabajtowego pliku, który w dodatku byłby raczej mało efektywnie obsługiwany przez program w zakresie wyszukiwania punktów i wczytywania obszarów. Dla ułatwienia korzystania z istniejącego podziału i decyzji, jaka mapa jest nam potrzebna, przygotowana została mapa obszary.grmap, zawierająca obszary podziału stosowanego w UMP, oraz wszystkie miasta, których można użyć do wyszukiwania punktu startowego. Pobieramy i wczytujemy zatem mapę obszary.grmap, wpisujemy punkt startowy "Warszawa", wybieramy miasto Warszawa i ruchem strzałki orientujemy się, że znajdujemy się na obszarze warszawa. Wczytujemy następnie mapę ump-pl-warszawa i możemy teraz albo wybrać jakiś bardziej precyzyjny punkt startowy, albo rozpocząć nawigację od miejsca, gdzie jesteśmy. Mapa obszary może też okazać się przydatna, gdy dotrzemy do krańca wybranego terenu, co - zwłaszcza przy dużym rozmiarze pola - może okazać się bardzo łatwe. W takim przypadku wystarczy po dotarciu do końca mapy wczytać mapę obszary, a następnie - po ustaleniu jaki obszar jest nam potrzebny - otworzyć mapę tego obszaru i kontynuować eksplorację.

### Sprawdzenie aktualizacji programu

Polecenie "Sprawdź aktualizację programu", dostępne jest w menu Pomoc. Sprawdza czy na serwerze dostępna jest nowsza wersja programu niż aktualnie używana. W przypadku wykrycia aktualizacji, pojawia się zaproszenie na stronę domową programu.

### Przełączanie karty dźwiękowej

Grmapa generuje dźwięk przez domyślne systemowe urządzenie odtwarzające. Jeśli posiadamy w komputerze inną kartę dźwiękową, możemy przełączyć Grmapę na korzystanie z tej karty. Otwórz menu "Dźwięk". Wybierz polecenie "Przełącz kartę dźwiękową". Wybierz urządzenie odtwarzające z listy i kliknij przycisk OK. Program automatycznie odtworzy na wybranym urządzeniu test lewego kanału.

### Zmiana trybu oznajmiania kierunku

Od wersji 0.94, Grmapa oferuje kilka trybów oznajmiania kierunku. Zegar względem północy, zegar względem kierunku użytkownika, stopnie względem północy i kierunku użytkownika, kompas w wersji uproszczonej (8 kierunków), oraz zaawansowanej (32 kierunki). Zmiana trybu następuje poprzez polecenie Ustawienia: tryb oznajmiania kierunku, dostępne pod klawiszem skrótu ctrl+..

### Wyświetl na UMP-www

Polecenie "Wyświetl na UMP-www" (klawisz skrótu Ctrl+Enter) umożliwia wyświetlenie aktualnego miejsca na graficznej mapie przygotowywanej przez projekt UMP, dostępnej za pomocą przeglądarki internetowej. Zmianę powiększenia, albo przesuwanie mapy i znacznika, można realizować na tej graficznej mapie z poziomu przeglądarki, a dostępne w Grmapie polecenie po prostu otwiera odpowiednio przygotowany link ze współrzędnymi użytkownika w Grmapie. Warto zwrócić uwagę, że ponieważ UMP-www jest aktualizowana częściej niż mapy dla programu, wyświetlona graficznie zawartość może się różnić od tego, co słychać w Grmapie. Przy próbie otwarcia następnego miejsca w UMP-www, bez zamykania otwartego poprzednio, otwarte zostanie kolejne okno lub kolejna karta przeglądarki internetowej, zależnie od ustawień używanej przeglądarki.

### Zakładki

Zakładki to wybrane przez użytkownika punkty orientacyjne, posiadające określone współrzędne i nazwę. Mogą okazać się przydatne podczas eksploracji map, gdy chcemy zdefiniować jakieś własne punkty odniesienia i łatwo do nich wracać, albo dla oznaczenia kolejnych etapów planowanej trasy. Wszystkie operacje na zakładkach wykonujemy z menu Zakładki, albo przy pomocy skojarzonych z poleceniami klawiszy skrótu. Enter - wstawia zakładkę w wybranym miejscu, lub pozwala edytować nazwę zakładki wprowadzonej wcześniej. Gdy wstawiana jest nowa zakładka, program proponuje jej nazwę, składającą się z numeru i nazwy pola, na którym się znajdujemy. Jeśli aktualne pole jest puste - "punkt" będzie nazwą domyślną. Nazwę tę można dowolnie zmienić przed zatwierdzeniem. Delete - usuwa zdefiniowaną zakładkę. Litera u - otwiera listę wszystkich dotychczas zdefiniowanych zakładek. Zakładki można zapisać na dysk w postaci pliku punktów kontrolnych dla programu Loadstone-gps. Plik ten może być skopiowany do telefonu i użyty podczas nawigacji na żywo. Niektóre programy wczytują pliki punktów w formacie tekstowej bazy danych Loadstone, ale nie obsługują formatu pliku punktów kontrolnych. Można zmienić format zapisu zakładek w menu ustawienia. Po przestawieniu formatu zapisu zakładek, należy zapisać ustawienia, aby zmiana została wprowadzona na stałe. wczytanie zakładek z pliku punktów kontrolnych zapisanego przez grmapę, lub przez Loadstone, odbywa się po naciśnięciu kombinacji klawiszy ctrl+l. Skrót Ctrl+c kopiuje do schowka ostatnio zapisany plik zakładek w taki sposób, że można go wkleić w eksploratorze plików. Funkcja z menu Zakładki: otwórz folder, powoduje otwarcie folderu, w którym znajduje się ostatnio zapisany lub wczytany plik zakładek i podświetlenie tego pliku, aby możliwe było szybkie otwarcie menu kontekstowego i wybranie polecenia "Wyślij do interfejsu bluetooth".

### Dodatkowe operacje na liście zakładek

Jeżeli zdefiniowane zakładki służą tylko jako punkty orientacyjne, ich kolejność może nie mieć znaczenia. Kolejność staje się istotna, gdy zakładki tworzą trasę. Najczęściej w takim przypadku, zakładki dodawane są w odpowiedniej kolejności, ale po jakichś modyfikacjach kolejność etapów trasy może zostać zaburzona.

Do ręcznego uporządkowania kolejności służy funkcja "Przesuń zakładkę" (klawisz ctrl+u). Otwiera się lista wszystkich zakładek, na której wskazujemy zakładkę do przeniesienia. Następnie na podobnej liście wskazujemy miejsce docelowe, do którego ma zostać przeniesiona wybrana wcześniej zakładka - trafi ona na pozycję nad wskazanym miejscem. Z listy miejsca docelowego można wybrać również pozycję "koniec listy", aby ustawić zakładkę jako ostatnią.

Jeżeli nazwy zakładek poprzedzane są numerami oznaczającymi ich kolejność, możemy automatycznie je posortować wg tych numerów przy użyciu funkcji "Sortuj numerycznie zakładki" (klawisz skrótu Shift+u).

Gdy już posiadamy trasę zbudowaną z zakładek w taki sposób, że każda kolejna na liście jest następnym etapem drogi, możemy obliczyć długość tak stworzonej trasy funkcją "Suma odległości zakładek" (klawisz m). Suma odległości zakładek liczona jest przy założeniu, że każda następna znajduje się w linii prostej od poprzedniej, co może okazać się pewnym uproszczeniem.

Jeżeli dokonano na liście zakładek jakichś operacji, które sprawiły, że ich numeracja staje się nieprawidłowa (np. usunięcie, lub wstawienie zakładki wewnątrz listy), można skorygować numerację przy użyciu funkcji Zakładki: Przenumeruj zakładki. Użytkownik jest proszony o wprowadzenie docelowego numeru pierwszej zakładki na liście (domyślnie 1), a następnie program nadaje wszystkim zakładkom na liście kolejne numery zaczynając od wprowadzonego. Jeżeli zakładka posiadała na początku nazwy jakiś numer, jest on najpierw usuwany. Wprowadzenie Numeru początkowego większego od 1 może się przydać w sytuacji, gdy na początku listy zamierzamy w przyszłości wstawić jeszcze inne zakładki.

### Pozycja początkowa

Pozycja początkowa, to konkretne miejsce na konkretnej mapie, od którego chcemy zawsze zaczynać przygodę z Grmapą. Wczytywana jest automatycznie przy uruchomieniu programu, jednak potrzebny jest jakiś ruch strzałką żeby usłyszeć dźwięki tła. Jest to konieczne, gdyż w przeciwnym razie automatyczna prezentacja dźwiękowa w wybranym miejscu, zagłuszałaby test lewego kanału. Zapamiętanie pozycji początkowej następuje po wybraniu funkcji Mapa: Zapisz pozycję początkową.

Ręczne przejście do pozycji początkowej odbywa się po wywołaniu funkcji Mapa: Wczytaj pozycję początkową.

### Zapisz i wczytaj ustawienia użytkownika

Poleceniem Ustawienia: Zapisz ustawienia użytkownika, można zapisać aktualne ustawienia programu, które następnie zostaną automatycznie wczytane przy każdym uruchomieniu Grmapy. Zapisywane są: - Poziom głośności dźwięku; - Tryb mono; - tryb wyciszenia dźwięku; - tryb odwróconych głośników; - Nazwa urządzenia dźwiękowego (jeśli jest inne niż domyślne); - sprawdzanie aktualizacji przy starcie; - tryb używaj myszy; - czułość myszy. Aby ręcznie przywrócić zapisane ustawienia w trakcie pracy z programem, można skorzystać z polecenia Ustawienia: Wczytaj ustawienia użytkownika. Ustawienia zapisywane są w pliku user.ini w folderze programu.

### Automatyczne sprawdzanie aktualizacji

Automatyczne sprawdzanie aktualizacji przy starcie, dostępne w menu ustawienia, pozwala włączyć sprawdzanie dostępności nowej wersji Grmapy. W polskiej wersji językowej, sprawdzana jest również dostępność na serwerze nowszych wersji zainstalowanych map UMP. Po włączeniu tej opcji, ustawienia muszą być zapisane aby efekt był zauważalny przy następnym uruchomieniu programu.

### GPS: odtwarzanie loga

Od wersji 0.95 Grmapa umożliwia odtwarzanie loga GPS zapisanego w formacie NMEA. Taki log może być wygenerowany np. w programie Loadstone-gps funkcją "Rozpocznij rejestrowanie".

Po wybraniu polecenia GPS: Otwórz log i wskazaniu pliku z zapisanym logiem, rozpocznie się automatycznie jego odtwarzanie. Program anonsuje zmianę pozycji i kierunku użytkownika. Ignorowane są zmiany pozycji, których suma jest mniejsza niż aktualny rozmiar pola w Grmapie. W przeciwnym wypadku pole zostanie zmienione, odtworzony zostanie dźwięk ruchu użytkownika, ogłoszona zostanie nazwa nowego pola i kierunek. Odtwarzanie logu może zostać wstrzymane, co umożliwia eksplorację aktualnego miejsca.

Istnieje także możliwość krótkiego przewinięcia loga o 10 sekund do przodu i wstecz, oraz długiego przewinięcia - o minutę, a także przejścia na początek lub koniec odtwarzanego pliku. W trybie pomijania postojów w logu GPS (konfigurowanym w menu ustawienia, domyślnie włączonym), odtwarzanie jest 20-krotnie przyśpieszane na zdarzeniach, które nie spowodowały zmiany pozycji. Podgląd okolicy (punktów, linii i obszarów) jest możliwy bez konieczności ręcznego wstrzymywania GPS - na czas aktywności funkcji odtwarzanie zostanie automatycznie wstrzymane.

Menu powiedz oferuje dodatkowe możliwości wypowiadania informacji związanych z aktualnym stanem odbiornika, np. zgłoszenie ilości satelitów, oraz czasu GPS. podawany jest czas UTC.

### GPS: łączność z urządzeniem

Połączenie Grmapy z odbiornikiem GPS działa na podobnej zasadzie jak odtwarzanie loga, ale odbywa się w czasie rzeczywistym. Możliwe jest po wcześniejszym sparowaniu odbiornika Bluetooth z komputerem, za pomocą narzędzi systemowych. Po udanej instalacji odbiornika, pojawi się on w urządzeniach Bluetooth. W oknie właściwości urządzenia, na zakładce Usługi, znajduje się lista portów szeregowych (com) oferowanych przez odbiornik. Mogą się tu pojawić dwa porty - przychodzący i port 'spp slave' wychodzący. Interesuje nas nazwa tego drugiego, czyli port wychodzący, np. com9. Po wskazaniu w Grmapie polecenia GPS: połącz z urządzeniem, program prosi o podanie numeru portu com odbiornika. Należy wpisać odczytany wcześniej numer portu (bez prefiksu com), np. cyfrę 9. Nastąpi łączenie z odbiornikiem, które może chwilę potrwać. Jeżeli połączenie się powiedzie, to komendy podawania czasu i ilości satelitów, będą działać i zgłaszać realne informacje. Może też nastąpić przeskok do innego miejsca na mapie, jeżeli odbiornik jest w stanie ustalić aktualną pozycję. Jeśli jednak zgłoszony zostanie kod błędu, to zależnie od podanego numeru, może to oznaczać kilka rzeczy: Kod błędu 2 - podano nieprawidłowy numer portu com. Kod błędu 121 - podany port jest prawidłowy, ale brak łączności bluetooth z odbiornikiem. Inne numery błędu (np. 1321), albo wyżej wymienione mimo, że podany port był prawidłowy i urządzenie jest podłączone, oznaczają jakieś problemy z technologią bluetooth. W takim przypadku, można próbować: kliknąć w menu kontekstowym bluetooth polecenie "Zezwól na połączenie urządzenia"; - restartować system; - usuwać GPS z systemu i parować go ponownie; wyłączać i włączać port com na zakładce usługi; - szybka reinstalacja sterownika odbiornika bluetooth w managerze urządzeń (najlepsze rezultaty w moich testach). Niestety, nawet po udanym nawiązaniu połączenia, nie można mieć pewności, że będzie ono działać zawsze - nieoczekiwany komunikat błędu może się pojawić w każdej chwili (zaobserwowałem taki zanik poprzednio działającej łączności zarówno w Windows 7 jak też 8.1).

### Znane problemy i oczekiwane funkcje

Angielskie tłumaczenie jest wstępne, proszę zgłaszać błędy w angielskiej wersji językowej.

Program musi móc zapisywać pliki w folderze instalacji (proszę nie instalować tej wersji w folderze program files / pliki programów x86).

Prezentacja mapy na południku 180 I biegunach, wymaga poprawienia.

Adresy (kategoria punktów) nie są rozpoznawane przy imporcie z Openstreetmap.

Poziomy wysokości w imporcie z Openstreetmap wymagają poprawienia.

Najbardziej oczekiwana funkcja - eksplorator linii: możliwość przeglądania linii na mapie w bardziej intuicyjny sposób.

### Wersje Grmapy

Grmapa jest wydawana w dwóch wersjach: stabilnej i beta. Jedna lub więcej wersji beta pojawia się przed wersją stabilną.

Użytkownicy wersji beta mogą wcześniej zgłaszać wykryte błędy, które zostaną poprawione w następnej wersji stabilnej.

Ostatnia wersja beta jest funkcjonalnie identyczna z następną stabilną, np. 1.0 beta4 jest identyczna jak 1.0.

Jeśli używasz wersji beta, nie ma potrzeby aktualizowania jej do następnej stabilnej. Ponadto, taka aktualizacja sprawi, że tylko kolejne wersje stabilne będą zgłaszane przez funkcję sprawdzania aktualizacji. Aby mieć możliwość sprawdzania aktualizacji wersji beta, używaj ostatniej wersji beta.

Wersje beta będą pojawiać się częściej, ale mogą zawierać nowe i niestabilne funkcje, więc są raczej przeznaczone dla bardziej doświadczonych użytkowników.

### Licencja i podziękowania

Grmapa jest udostępniana na licencji Freeware. Autor Grmapy nie ponosi odpowiedzialności za nieprawidłowe działanie programu.

Dźwięki pochodzą ze strony www.freesound.org.

Dane mapowe map generowanych na serwerze, są udostępniane na licencji projektu www.ump.waw.pl.

Funkcja importu map używa danych mapowych projektu openStreetMap.org.

Komunikacja z programami czytania ekranu zrealizowana została w oparciu o bibliotekę Universal Speech - Copyright 2011-2012, Quentin Cosendey http://quentinc.net/

Za odtwarzanie dźwięku odpowiada biblioteka Openal-soft (http://kcat.strangesoft.net/openal.html).

Profile HRTF przygotowane zostały w oparciu o dane udostępniane na stronie (http://recherche.ircam.fr/equipes/salles/listen/index.html).

Bazami danych Grmapy zarządza Sqlite (www.sqlite.org).

Do połączeń z internetem używana jest biblioteka Curl (curl.haxx.se/) i interfejs Curlpas (curlpas.sourceforge.net) do tej biblioteki.

Kompresję zapewnia 7-zip (www.7-zip.org, archiwizator na licencji GNU LGPL), a dekompresja oparta jest o bibliotekę 7z.dll, wchodzącą w skład programu 7-zip, oraz interfejs sevenzip (code.google.com/p/d7zip/) do tej biblioteki.

### Kontakt

Pytania, komentarze, zgłoszenia błędów i propozycje ulepszeń dotyczące programu można przesyłać emailem na adres grzezlo@wp.pl.

### Historia rozwoju programu

### Wersja 0.5 z dnia 2012.06.28

Pierwsza wersja publiczna.

### Co nowego w wersji 0.6 z dnia 2012.07.07

1. Mapy od teraz przechowywane w podfolderze programu "mapy" i nigdzie indziej.

2. Wybór mapy do otwarcia z prostej listy zamiast systemowym okienkiem Otwórz.

3. Mapy pobierane i instalowane przez program (funkcja pobierz i zainstaluj mapę).

4. Możliwość odinstalowania zbędnej mapy (funkcja Usuń mapę).

5. Szybka aktualizacja wszystkich zainstalowanych map (polecenie "Aktualizuj moje mapy").

6. Dodane sprawdzenie dostępności aktualizacji programu.

7. Dodana funkcja "Przełącz kartę dźwiękową" umożliwiająca wybór innego urządzenia odtwarzającego.

8. Dodany Dźwięk ruchu użytkownika o zmiennej wysokości zależnej od rozmiaru jednego pola.

9. Możliwość wyświetlenia aktualnego obszaru na UMP-www w osobnym oknie przy pomocy domyślnej przeglądarki internetowej.

10. Możliwość szybkiego przełączenia do największego i najmniejszego rozmiaru jednego pola.

11. Głośniejszy niż wcześniej test lewego głośnika .

12. Dodane wyświetlanie ostatnio wypowiedzianego komunikatu, przydatne np. do przeliterowania wątpliwych nazw.

13. Bardziej elastyczne wyszukiwanie punktu startowego i punktów w okolicy: zamiast dokładnego fragmentu można wpisać słowa kluczowe lub ich części w dowolnej kolejności.

14. Poprawione otwieranie map, gdy ścieżka do pliku zawiera narodowe znaki diakrytyczne.

15. mapa: rozbudowa informacji o obiekcie o nazwę kraju.

16. Komunikat "nie wybrano pliku mapy" od teraz wypowiadany przez syntezator, a nie wyświetlany w oknie powiadomienia.

17. usunięte informacje programistyczne pod klawiszem tab.

18. Instalator programu spakowany do archiwum zip.

### Co nowego w wersji 0.7 z dnia 2012.08.03

1. Zakładki - punkty orientacyjne, ustawiane przez użytkownika.

2. Dodaj/edytuj zakładkę (Enter).

3. idź do zakładki - klawisz skrótu u.

4. zapisz zakładki (Ctrl+s) - zapisuje zakładki w formacie punktów kontrolnych Loadstone-GPS.

5. wczytaj zakładki (Ctrl+l) - wczytuje plik zakładek w formacie punktów kontrolnych Loadstone.

6. kopiuj plik do schowka (Ctrl+c) - kopiuje do schowka ostatnio wczytany lub zapisany plik zakładek.

7. usuń zakładkę (Del).

8. Usuń wszystkie zakładki (Ctrl+Del).

9. Mapa: zapisz pozycję początkową: zapisuje aktualną pozycję i mapę, wczytuje je automatycznie po każdym uruchomieniu programu.

10. Mapa: wczytaj pozycję początkową (ctrl+p): przechodzi do zapisanej pozycji i mapy początkowej bez konieczności ponownego uruchamiania programu.

11. Funkcje wyświetlania obiektów w pobliżu wyodrębnione do osobnego menu "Okolica".

12. Okolica: Adresy w pobliżu (klawisz i).

13. Okolica: Wszystko w pobliżu (klawisz j) - wyświetla razem punkty, adresy, linie, skrzyżowania i obszary w okolicy.

14. Przełącznik wycisz dźwięk (ctrl+spacja);

15. Przełącznik dźwięk: tryb mono (ctrl+m).

16. Funkcja Powiedz kierunek użytkownika - przypomina kierunek nie zmieniając go.

17. Funkcja Powiedz rozmiar jednego pola - przypomina rozmiar pola, nie zmieniając go.

18. Na liście wyboru punktu startowego: dodane odległości i kierunek punktu względem aktualnej pozycji użytkownika.

19. Wybór punktu startowego: punkty na liście sortowane rosnąco wg odległości od aktualnej pozycji użytkownika, co może potrwać przy dużej ilości znalezionych.

20. Wybór punktu startowego: przyśpieszone wyszukiwanie punktów.

21. Wszystkie nazwy na mapach są od teraz małymi literami (tak jak w Loadstone) - upraszcza to procesy wyszukiwania po nazwach.

22. Możliwość uruchomienia tylko jednego okna Grmapy w danej chwili.

23. Dźwięk automatycznie wyciszany, gdy użytkownik przejdzie do innego okna w systemie, a przywracany po powrocie do okna Grmapy.

24. Aktualizuj moje mapy: Poprawiony błąd podawania kosmicznego rozmiaru plików do pobrania.

### Co nowego w wersji 0.71 z dnia 2012.08.05

1. Poprawiony błąd polegający na tym, że po wybraniu z menu Okolica: Adresy w pobliżu, otwierało się okienko skrzyżowań w pobliżu.

### Co nowego w wersji 0.8 z dnia 2012.08.23

1. Nawigacja: używaj myszy (przełącznik ctrl+y) - metoda przemieszczania się po mapie za pomocą myszy lub touchpada, alternatywna do używania strzałek. Ponadto: 1 Klik lewym przyciskiem: powiedz typ obiektu, 2-klik lewym: powiedz kierunek obiektu, 3-klik lewym: wstaw zakładkę, lub usuń istniejącą w tym miejscu.

2. Wybór punktu startowego: dodane wyszukiwanie również w adresach.

3. Idź do zakładki: pozycja początkowa na liście ustawiana na zakładce najbliższej zględem aktualnej pozycji użytkownika.

4. Przenieś zakładkę (ctrl+u): funkcja umożliwiająca ręczne ustawienie zakładek na liście w określonej kolejności.

5. Sortuj numerycznie zakładki (shift+u): funkcja automatycznie ustawia zakładki na liście według numerów na początku ich nazw.

6. Suma odległości zakładek (litera m): sumuje odległość zakładek przy założeniu, że stanowią one trasę uporządkowaną wg kolejności na liście.

7. Kierunki do wszystkich obiektów podawane od teraz z uwzględnieniem aktualnego kierunku użytkownika, a nie tylko od północy.

8. Www: Dodana alternatywna wersja przenośna (portable) na stronie pobierania programu - może wymagać ręcznej instalacji biblioteki Openal.

9. Obiekty w okolicy: usunięte zapamiętywanie ostatnich słów kluczowych, które prawdopodobnie częściej powodowało zamieszanie niż okazywało się pomocne.

10. Plik zakładek: poprawiona błędna sygnatura pliku (było #lscp, powinno być #!lscp)

11. Naprawiona prezentacja wszystkich dźwięków, która nie działała w poprzedniej wersji.

12. Prezentacja wszystkich dźwięków: lepsza kolejność dźwięków na liście.

13. Aktualizuj moje mapy, zainstaluj mapę: poprawiony błąd instalacji mapy, która jest aktualnie otwarta.

### Co nowego w wersji 0.9 z dnia 2012.09.29

1. Mapy: trzeci wymiar, czyli poziom wysokości (poziom 0 oznacza poziom gruntu, poziom -1 droga częściowo pod ziemią, -2 - tunel, poziom 1 - wiadukt, 2 - most). Informacje te nie wszędzie na mapach są zaznaczone. Zmiana poziomu wysokości jest anonsowana odpowiednim dźwiękiem przy ruchu użytkownika, a ręczne wypowiedzenie poziomu przypisane jest do litery h.

2. Okolica: punkty, skrzyżowania i adresy pobierane bezpośrednio z pliku mapy, dzięki czemu w wynikach mogą się pojawić obiekty, których nie słychać na mapie, gdyż zostały nadpisane przez inne.

3. Regulacja czułości myszy (Shift+y): możliwość dostosowania precyzji wskaźnika w trybie "Używaj myszy".

4. Ustawienia: Zapisz ustawienia użytkownika: zapisuje ustawienia użytkownika (poziom głośności, odwrócenie kanałów, wyciszenie dźwięku, urządzenie dźwiękowe, przełącznik "używaj myszy", sprawdzanie aktualizacji itd.), wczytując je następnie automatycznie przy każdym uruchomieniu.

5. Ustawienia: Wczytaj ustawienia użytkownika - powoduje ręczne przywrócenie zapisanych ustawień.

6. Ustawienia: Sprawdź przy starcie aktualizacje map i programu - automatycznie sprawdza aktualizacje przy uruchomieniu, (nie częściej niż co 6 godzin). Po włączeniu opcja wymaga zapisania ustawień.

7. Idź do współrzędnych: lepsze wykrywanie współrzędnych geograficznych w podanym tekście: zamiast samych współrzędnych można wkleić cały link do mapy (np. z serwisu Google czy UMP).

8. Zakładki: Przenumeruj zakładki (Shift+n) - nadaje zakładkom kolejne numery wg ich kolejności na liście, ewentualnie usuwając z początku nazw numery już istniejące.

9. Dźwięk: Zamień kanały (ctrl+i) - zamienia lewy i prawy kanał.

10. Dźwięk: Który lewy kanał: dodany klawisz skrótu Ctrl+k dla szybkiego wywołania funkcji.

11. Mapy: w nazwach dróg pojawiły się numery dróg, które dotychczas ginęły podczas przygotowywania map dla programu.

12. Poprawiony błąd zanikania po jakimś czasie kliknięcia przy ruchu użytkownika, gdy dźwięk jest wyciszony.

### Co nowego w wersji 0.91 z dnia 2012.11.21

1. Tadeusz z zespołu UMP udostępnił miejsce na swoim serwerze i opracował proces automatycznego generowania map dla Grmapy z aktualnych źródeł UMP, dzięki czemu każdy użytkownik programu może codziennie korzystać z najnowszej wersji map. Z przyczyn technicznych, serwer może być czasami niedostępny, ale nie zdarza się to zbyt często. Warto włączyć sobie w Grmapie automatyczne sprawdzanie aktualizacji map, by w pełni korzystać z tego udogodnienia.

2. Mapa UMP zawiera przy opisach wielu POI numery telefonów - Grmapa od tej wersji pozyskuje te informacje. Gdy wejdziemy na punkt, który posiada numer telefonu, zamiast dźwięku ruchu użytkownika odtworzona zostanie sekwencja tonów DTMF, a numer telefonu można wówczas wyświetlić naciskając literę t.

3. Zbyt krótkie dźwięki od teraz nie są używane do testu lewego głośnika.

4. Poprawiona sytuacja, że jakaś ulica była nieoczekiwanie przysłonięta przez granicę lub inną linię mniej w danym miejscu istotną.

### Co nowego w wersji 0.92 z dnia 2013.04.22

1. Zapisywanie zakładek: możliwość zapisania zakładek w formacie pliku bazy danych Loadstone - konfigurowana w menu Ustawienia: format zapisu zakładek.

2. Pobieranie map: informacje o ilości pobranych danych i prędkość pobierania są od teraz wyświetlane w okienku dialogowym. Dodana możliwość anulowania procesu przyciskiem "Anuluj" lub klawiszem ESC.

3. Wyszukiwanie w bazie: możliwość anulowania długotrwałego wyszukiwania za pomocą przycisku Anuluj lub klawisza ESC.

4. Poprawiony błąd "invalid floating point operation", który pojawiał się przy przechodzeniu do niektórych miejsc na mapie.

5. Wybór punktu startowego: ustalony limit maksymalnej ilości 2000 punktów w wynikach wyszukiwania, co zauważalnie skraca wyszukiwanie i przetwarzanie wyników, gdy nie podano żadnych słów kluczowych.

### Co nowego w wersji 0.93 z dnia 2013.07.06

1. Strona programu przeniesiona pod nowy stały adres - grmapa.zlotowicz.pl.

2. Biblioteka Openal została zastąpiona przez ulepszony zamiennik - Openal-soft, który prawdopodobnie nie wymaga instalacji i generuje dźwięk lepszej jakości. W razie problemów z dźwiękiem proszę uruchomić plik "zainstaluj_openal.bat", znajdujący się w folderze Grmapy, który zainstaluje dawniej używane biblioteki i zmieni nazwę obecnej, przywracając tym samym obsługę dźwięku stosowaną dawniej. W razie stwierdzenia takich problemów, koniecznie poproszę również o informację emailem.

3. Wybór punktu startowego: jeśli podano jakieś słowa kluczowe, przeszukiwane są również linie i obszary, a nie tylko punkty.

4. Poprawione problemy z dźwiękiem przy obrocie shift+strzałki o np. 30 stopni.

5. Usuwanie mapy: od teraz tylko jedno pytanie potwierdzające operację.

6. Uaktualnione typy niektórych linii (np. obecnie w UMP tramwaj i wyciąg narciarski to dwa różne typy).

### Co nowego w wersji 0.94 z dnia 2013.12.02

1. Dodane wczytywanie zakładek z pliku tekstowej bazy punktów Loadstone (LSDB).

2. Dodany wybór trybu oznajmiania kierunku (menu Ustawienia, lub klawisz skrótu ctrl+.): do dyspozycji jest 6 trybów: zegar względem kierunku użytkownika, zegar względem północy, stopnie względem kierunku użytkownika, stopnie względem północy, prosty kompas (8 kierunków) i zaawansowany kompas (32 kierunki).

3. Rozszerzenia nazwy pliku zapisywanych zakładek to zamiast .txt: .lscp dla punktów kontrolnych i .lsdbtxt dla tekstowej bazy punktów. Rozwiązuje to problem otwierania pliku jako notatki np. po transferze przez Bluetooth. W okienku wczytywania zakładek obsługiwane są rozszerzenia .lscp i .txt.

4. Funkcja "Zapisz zakładki" pyta o nazwę pliku tylko przy pierwszym użyciu, a przy każdym następnym - zapisuje pod ostatnio zapisaną nazwą. Do zapisania zakładek pod inną nazwą służy polecenie Zakładki: "Zapisz zakładki jako...".

5. Możliwość wyłączenia pytania "Czy na pewno chcesz zamknąć program": menu Ustawienia: Potwierdź wyjście z programu.

6. Możliwość wyłączenia przypominania o zapisaniu ustawień po ich zmianie - menu Ustawienia: przypomnij o zapisaniu ustawień.

7. Po ukończeniu pobierania mapy, pojawia się pytanie, czy otworzyć zainstalowaną mapę.

8. Poprawiony błąd nieprawidłowej wysokości dźwięku zakładki użytkownika.

9. Biblioteka Screen reader api zastąpiona przez bibliotekę Universal Speech (nowszą): komunikacja z programami czytającymi poszerzona o obsługę System Access, oraz Super Nova.

### Wersja naprawcza 0.941 z dnia 2014.05.20

W okolicach połowy maja, zmodernizowałem proces generowania map na serwerze Tadeusza. O ile na maszynie lokalnej w testach wszystko działało bez problemu, to jednak okazało się, że na serwerze mapy się psują i nikt nie wie dlaczego.

Pierwszy drobny regres, który można było zauważyć, to fakt, że mapy z 16 maja, prezentowały wszystkie obiekty jako punkty, linie i obszary nieznanego typu. Problem ten został rozwiązany, ale 19 maja sytuacja uległa pogorszeniu - po uruchomieniu programu, pojawia się błąd i Grmapa się zamyka, jeżeli zapisana jest pozycja startowa, co oznacza, że niewiele można zrobić.

Wersja 0.941 częściowo rozwiązuje ten problem, umożliwiając otwieranie map i ich przeglądanie, niestety - bez punktów, adresów i skrzyżowań, które również w dzisiejszej wersji map są zepsute. Mam nadzieję, że tę drobną niedogodność uda się na dniach wyeliminować. Niestety, ze względu na pojemnościowe ograniczenia serwera, nie jest możliwe tworzenie testowych wersji nowych map równolegle z wersjami stabilnymi, co byłoby optymalne i nie narażało użytkowników na utrudnienia.

Aktualizacja jest wysoce zalecana, a po rozwiązaniu przejściowych problemów opisanych powyżej - działanie programu wróci do normy bez konieczności dokonywania kolejnej.

Aktualizacja informacji: problemy generowania map na serwerze zostały rozwiązane dzień później, 21 maja 2014.

### Co nowego w wersji 0.95 z dnia 2014.06.02

1. Dodana funkcja odtwarzania loga GPS w formacie NMEA (zapisanego np. w programie Loadstone). Możliwe jest odtwarzanie w czasie rzeczywistym, wstrzymanie odtwarzania, automatyczne pomijanie postojów, przewijanie odtwarzanego loga o 10 sekund i minutę wstecz lub do przodu, monitorowanie zapisanego czasu, rozmycia precyzji HDOP i stanu satelitów.

2. Dodana łączność z urządzeniem GPS poprzez fizyczny lub wirtualny port szeregowy Com. Wykorzystanie odbiornika bluetooth jest możliwe po uprzednim sparowaniu go z komputerem i ustaleniu numeru portu wychodzącego, pod którym występuje w systemie (szczegóły w podręczniku użytkownika Grmapy).

3. Polecenie Zakładki: Otwórz folder (ctrl+e), pozwala otworzyć folder ostatnio wczytanego lub zapisanego pliku zakładek, automatycznie zaznaczając ten plik. Dzięki temu możliwe jest łatwe wykonanie dodatkowych operacji na pliku, np. przesłanie przez Bluetooth z menu kontekstowego.

4. Dźwięki programu są automatycznie wyciszane po otwarciu menu Grmapy i przywracane po wyjściu z menu.

5. Komunikaty o błędach krytycznych programu poszerzone o dodatkowe informacje, ułatwiające rozwiązanie problemu. W okienku błędów "Run-time error" działa klawisz ctrl+c, więc łatwo można skopiować treść komunikatu i przesłać ją mailem.

### Wersja 0.951 z dnia 2014.06.20

1. Dodane rozszerzone komunikaty o błędach programu, zapowiadane w poprzedniej wersji, a omyłkowo niewprowadzone.

2. Dodane dźwięki dla bankomatów i banków.

3. Poprawiony błąd pojawiający się po przejściu do niektórych punktów.

### Wersja 0.952 z dnia 2014.06.22

Poprawiony problem awarii programu podczas próby odczytania kierunku obiektu na miejscach, które tej informacji nie mają (np. punkty), obserwowany podczas pracy z programem odczytu ekranu Jaws.

### Wersja 0.96 z dnia 2015.05.13

1. Dźwięk: nowy tryb HRTF (dźwięk przestrzenny w słuchawkach), domyślnie włączony. Po przełączeniu, konieczne jest zapisanie ustawień i ponowne uruchomienie programu.

2. Instalacja map: możliwość wyboru instalacji mapy z serwera zapasowego, dostępna na wypadek awarii serwera podstawowego.

Mapy na serwerze zapasowym będą aktualizowane ręcznie co kilka miesięcy. Automatyczna aktualizacja map przy starcie programu używa tylko serwera podstawowego.

Po ręcznej aktualizacji przynajmniej jednej mapy z serwera zapasowego i uruchomieniu polecenia "aktualizuj moje mapy", nastąpi pobieranie z serwera zapasowego.

3. Dźwięk: możliwość wyłączenia mechanizmu odgrywania dźwięków z tyłu z mniejszą wysokością.

4. Biblioteka Openal Soft zaktualizowana do wersji 1.16.0.

5. Poprawiony problem, że po anulowaniu przejścia do pozycji początkowej, wczytywana była mapa powiązana z tą pozycją.

6. Poprawiony problem, że dźwięki obiektów z przodu, były odtwarzane na tylnych głośnikach i odwrotnie.

### Wersja 0.961 z dnia 2015.06.22

Nowy podstawowy serwer mapowy na tyflonet.com.

### Wersja 0.97 z dnia 2015.07.13

1. Historia mapy: informacje o zmianach na mapie, pobrane z systemu kontroli wersji UMP. W nawiasach podane uproszczone nazwy plików, których dotyczy zmiana, pozwalające się zorientować w jej zasięgu. Konieczne przejście na początek pola edycji (ctrl+home), aby czytać wpisy od najnowszych.

2. Rozbudowane dodatkowe informacje o obiektach: zamiast telefonu dostępnego pod literą t, jest tam teraz okno "Tagi", które zawiera różne informacje dodatkowe, umieszczone przez rysujących mapy. Może być to telefon, strona www, inne informacje, a ponadto - dotyczy nie tylko punktów.

3. Nowa funkcja: Aktualizuj otwartą mapę (ctrl+f5) - szybki sposób aktualizacji pojedynczej, otwartej aktualnie mapy, zamiast wszystkich.

4. Nowa funkcja: Wpisz czułość myszy (ctrl+shift+y) umożliwia szybką zmianę parametru na określoną znaną wartość, bez konieczności jej wybierania w ustawianiu czułości myszy.

5. Poprawiony problem zdublowanych punktów w wynikach funkcji "wszystko w pobliżu".

6. Optymalizacje wewnętrznego formatu map.

### Wersja 0.971 z dnia 2015.07.18

Dźwięk: poprawiony problem, że przy zmianie kierunku użytkownika, obiekty z prawej strony słyszane były po lewej i odwrotnie.

Dźwięk: który lewy kanał: poprawiony problem, że dźwięk testowy był odtwarzany w obu głośnikach, jeśli użytkownik skierowany był na wschód/zachód.

Aktualizuj otwartą mapę: poprawiony problem, że funkcja domyślnie korzystała z serwera zapasowego, zamiast podstawowego.

### Wersja 0.98 z dnia 2015.08.05

1. Testowa funkcja import z OpenStreetMap: możliwość importu danych z serwera OSM, albo z pliku XML (format PBF ani xml skompresowany w bz2 nie są obsługiwane). Przy dużym promieniu importu i/lub gęsto zabudowanej okolicy, ilość pobranych danych może sięgać setek megabajtów i obciążać publiczny serwer overpass-api.de, więc warto rozważnie korzystać z tej funkcji. Więcej szczegółów w podręczniku.

2. Nazwa aktualnie otwartej mapy jest wyświetlana w pasku tytułu programu.

3. Dodane polecenie powiedz tagi (klawisz t), a wyświetlanie tagów przypisane do klawisza shift+t.

4. Poprawione anonsowanie kierunku w trybie prosty/zaawansowany kompas, dawniej w niektórych sytuacjach wypowiadające dziwne rzeczy zamiast kierunku.

W wersji 0.981 dodany brakujący plik niezbędny do importu OSM, a pominięty w instalatorze i archiwum przenośnym.

### Wersja 0.982 z dnia 2015.08.08

1. Import OSM: dodane wykrywanie skrzyżowań.

2. Import OSM: poprawiony błąd, który sprawiał, że tworzone mapy były dużo większe niż powinny.

3. Rozwiązana sytuacja, że mniejsze obszary były zakrywane przez większe (np. budynki jako obszary wewnątrz obszaru uniwersytetu).

4. Wydłużony dźwięk innego punktu, który we wcześniejszych wersjach mógł nie być słyszalny w prezentacji wszystkich dźwięków.

### Wersja 0.99 z dnia 2015.08.17

1. Dodane informacje o pogodzie i prognozie pogody dla aktualnego punktu na mapie, pobierane z serwisu openweathermap.org.

2. Grmapa pracuje teraz w unikodzie, co rozwiązuje problem wyświetlania jako znaki zapytania znaków z poza aktualnej strony kodowej ANSI.

3. Współrzędne geograficzne przetwarzane są z dokładnością do 6, nie 7 miejsc po przecinku.

4. Optymalizacja zapisu współrzędnych linii i obszarów.

### Wersja 0.991 z dnia 2015.08.22

1. Naprawiony problem wersji 0.99 nieotwierania map, gdy program znajdował się w folderze zawierającym w nazwie narodowe znaki diakrytyczne.

2. Poprawka błędu wyświetlania w prognozie pogody temperatury wieczornej jako temperatura w nocy.

3. Generowanie map na serwerze: naprawione współrzędne punktów na mapie obszary, zepsute w wersji 0.99.

### Wersja 0.992 z dnia 2015.11.12

1. Import Openstreetmap: Wyświetlany jest komunikat o błędzie, gdy wskazany plik lub odpowiedź serwera nie zawiera danych mapowych.

2. Import Openstreetmap: możliwość wyboru serwera importu z listy, przydatna, gdy jeden z serwerów nie odpowiada.

3. Naprawiony błąd usuwania mapy, która aktualnie jest otwarta w programie.

### Wersja 1.0 z dnia 2016-03-03

Pierwsza wielojęzyczna wersja.

Grmapa wstępnie przetłumaczona na angielski.

Dodane tłumaczenie Grmapy na serbski, które przygotowali Gradimir Kragić i Dragan Miljojčić.

Nowa funkcja: idź do lokacji QTH (klawisz skrótu ctrl+q). Można podejrzeć aktualną pozycję użytkownika jako lokator QTH w systemie Maidenhead, lub przejść do miejsca określonego jako QTH. Grmapa akceptuje lokatory o długości od 4 do 8 znaków. Wyświetlane lokatory QTH są zawsze długości 8 znaków. Po zatwierdzeniu lokatora QTH, użytkownik zostanie przeniesiony do centrum określonego kwadratu.

Dni tygodnia są teraz poprawnie wyświetlane w prognozach pogody.

Poprawione funkcje wczytywania i zapisywania zakładek.

Po uruchomieniu programu, folder map jest tworzony, jeśli nie istnieje.

Po zakończeniu importu z OSM i potwierdzeniu otwarcia zaimportowanej mapy, użytkownik jest ustawiany pozycji punktu startowego importu.

### Wersja 1.01 z dnia 2016-08-06

Import z OpenStreetMap: poprawiony błąd pojawiający się w trakcie importu.

Naprawione zawieszenia programu w oknie wyszukiwania punktu startowego, gdy używana mapa zawierała małą ilość punktów.

Import z OpenStreetMap: po imporcie z pliku, pozycja użytkownika jest ustawiana na wyliczony środek mapy.

Wczytywanie zakładek: nagłówek BOM utf-8 w plikach jest prawidłowo przetwarzany.

Wczytywanie zakładek z tekstowej bazy Loadstone: nagłówki, puste linie i linie komentarzy są lepiej przetwarzane.

Idź do współrzędnych: poprawiony błąd, który pojawiał się gdy więcej niż 6 cyfr było podane po kropce dziesiętnej we współrzędnej.

Dokumentacja: wyjaśniona różnica między wersją stabilną i beta.

Lista wyboru punktu startowego: typ wyniku (obszar lub linia) może być tłumaczony na inne języki.

### Wersja 1.02 z dnia 2016-09-05

Poprawione zapisywanie zakładek w formacie tekstowej bazy danych Loadstone.

Import z OpenStreetMap: po błędzie importu, plik tymczasowy jest prawidłowo zamykany, więc kolejna próba nie powoduje błędu tworzenia pliku.

Generowanie map dla Grmapy ze źródeł UMP na serwerze, rozbudowane o adresy punktowe (np. pozyskane przez projekt UMPod gmin). Dotychczas, adresy punktowe były pomijane w przygotowywanych mapach dla Grmapy.

Naprawiony problem, że punkty adresowe nie były słyszane od wersji 1.0.

Poprawione zapisywanie zakładek w formacie tekstowej bazy danych Loadstone.

Import z OpenStreetMap: po błędzie importu, plik tymczasowy jest prawidłowo zamykany, więc kolejna próba nie powoduje błędu tworzenia pliku.